1. Learning Outcomes#

2. Git Install का करावे लागते?#

आपण Git बद्दल शिकणार आहोत.

पण Git commands वापरण्यापूर्वी आपल्या computer वर Git software उपलब्ध असणे आवश्यक आहे.

उदाहरणार्थ, आपण पुढे अशा प्रकारच्या Git commands वापरणार आहोत:

git status

पण computer वर Git installच नसेल, तर operating system ला git म्हणजे काय हे समजणार नाही.

म्हणून practical Git learning सुरू करण्यापूर्वी पहिली गोष्ट म्हणजे:

Git आपल्या computer वर व्यवस्थित install करणे.

या chapter मध्ये आपण Windows system वर Git install करणार आहोत.

3. Installation चा पूर्ण flow#

सुरुवातीला संपूर्ण process एकदा बघूया.

हा flow खूप straightforward आहे.

पहिले आपण official website वरून installer download करू.

नंतर installer run करून Git install करू.

Installation झाल्यानंतर Git Bash open करू.

शेवटी:

git --version

ही command run करून Git व्यवस्थित install झाले आहे का ते check करू.

जर version दिसली, तर installation successful आहे.

4. Downloading Git#

Git download करताना शक्यतो random third-party website वापरू नका.

Windows साठी Git चा official installer Git च्या official download page वर उपलब्ध असतो. ([Git][1])

Official Windows download page:

https://git-scm.com/download/win

Website open केल्यावर Windows साठी उपलब्ध installer options दिसू शकतात.

सामान्यतः तुम्हाला खालील architecture options दिसू शकतात:

• x64
• ARM64

x64 म्हणजे काय?#

बहुतेक Intel किंवा AMD processor असलेल्या modern Windows laptops आणि desktops साठी x64 installer वापरला जातो.

जर तुमच्याकडे सामान्य Windows laptop असेल, तर बहुतेक वेळा x64 योग्य option असतो.

ARM64 म्हणजे काय?#

काही Windows computers ARM-based processor वापरतात.

अशा machine साठी ARM64 build उपलब्ध असू शकतो.

तुमचा computer ARM-based आहे हे माहिती असेल तरच हा option निवडा.

जर architecture बद्दल खात्री नसेल, Windows मध्ये:

Settings → System → About → System type

इथे तुमच्या system architecture ची माहिती पाहू शकता.

5. Installer Download केल्यानंतर काय मिळते?#

Download पूर्ण झाल्यानंतर तुम्हाला Windows installer file मिळेल.

ती साधारणपणे .exe file असते.

उदाहरणार्थ filename मध्ये अशा प्रकारची माहिती असू शकते:

Git-[version]-64-bit.exe

इथे [version] प्रत्येक Git release नुसार बदलू शकते.

म्हणून एखादा specific version number पाठ करण्याची गरज नाही.

मुख्य गोष्ट म्हणजे installer official Git source मधून download केलेला असावा.

6. Installing Git on Windows#

आता downloaded installer run करा.

Installer सुरू झाल्यानंतर अनेक screens दिसू शकतात.

पहिल्यांदाच Git install करणाऱ्या learner ला प्रत्येक technical option चा अर्थ माहिती असेलच असे नाही.

आणि प्रत्येक option बदलण्याचीही गरज नसते.

चला installation process practical पद्धतीने पाहू.

Step 1: Installer Run करा#

Download केलेल्या Git installer वर double-click करा.

Windows security confirmation दिसल्यास downloaded file official Git source मधून आली आहे याची खात्री करा आणि installer सुरू करा.

Step 2: License Information#

Installer license information दाखवू शकतो.

ती review करून पुढे जा.

Step 3: Installation Location#

Git कुठे install करायचे ते installer विचारू शकतो.

सामान्यतः default installation location बदलण्याची गरज नसते.

उदाहरणार्थ Git Windows वर अशा location मध्ये install होऊ शकतो:

C:\Program Files\Git

Beginner म्हणून specific requirement नसेल तर default location ठेवू शकता.

Step 4: Components#

Installer काही components select करण्याची screen दाखवू शकतो.

उदाहरणार्थ:

• Git Bash
• Git GUI
• Explorer integration
• additional shortcuts

Exact options Git version नुसार थोडे बदलू शकतात.

या chapter साठी आपल्याला विशेषतः Git Bash महत्त्वाचे आहे.

बाकी default selections सामान्यतः तसेच ठेवू शकता.

Step 5: Default Editor#

Git काही operations साठी text editor वापरू शकतो.

Installer तुम्हाला editor निवडण्याचा option देऊ शकतो.

उदाहरणार्थ तुमच्या system वर उपलब्ध editors नुसार वेगवेगळे options दिसू शकतात.

जर तुम्हाला एखादा editor आधीपासून comfortable असेल तर तो निवडू शकता.

नसल्यास installer चा default option ठेवू शकता.

आपल्या current chapter चा focus Git installation वर आहे, त्यामुळे editor configuration मध्ये आत्ता खोलात जाण्याची गरज नाही.

Step 6: Git Command Availability#

Installer मध्ये Git command कुठून वापरता येईल यासंबंधी option दिसू शकतो.

आपल्याला Git Bash मधून Git वापरता आले पाहिजे.

तसेच development tools, terminal किंवा IDE मधून Git वापरणेही पुढे उपयोगी ठरते.

Installer ने recommended/default option दिला असल्यास beginner म्हणून तो ठेवणे योग्य आहे.

Step 7: बाकी Advanced Options#

Installer मध्ये काही additional technical options दिसू शकतात.

उदाहरणार्थ terminal behavior, HTTPS-related options, line-ending handling किंवा इतर integrations.

पहिल्यांदा Git शिकत असताना प्रत्येक advanced setting manually बदलण्याची गरज नाही.

जर तुमच्या company, college किंवा project ने specific instruction दिलेली नसेल, तर default/recommended settings वापरणे सोपे आणि सुरक्षित असते.

Step 8: Install#

Required selections झाल्यानंतर Install button वापरून installation सुरू करा.

Installer Git च्या आवश्यक files computer वर copy करेल.

Installation complete झाल्यावर Finish screen दिसेल.

आता Git आपल्या system वर उपलब्ध असायला हवे.

7. Git Bash म्हणजे काय?#

Git install झाल्यानंतर Windows मध्ये Git Bash नावाचे application दिसते.

Definition#

Git for Windows मध्ये Git Bash दिले जाते आणि त्यातून command line वर Git commands run करता येतात. ([Git for Windows][2])

Terminal म्हणजे काय?#

जर terminal हा शब्द नवीन असेल तर आधी इतके समजा:

Graphical application मध्ये आपण buttons वर click करतो.

Terminal मध्ये आपण काम करण्यासाठी commands type करतो.

उदाहरणार्थ Git installed आहे का हे पाहण्यासाठी आपण terminal मध्ये:

git --version

अशी command लिहू शकतो.

Git Bash आपल्याला कशासाठी उपयोगी आहे?#

पुढच्या practical Git learning मध्ये आपण अनेक Git commands लिहिणार आहोत.

उदाहरणार्थ एखादी command अशी दिसू शकते:

git status

Git Bash आपल्याला अशा commands type आणि execute करण्यासाठी environment देते.

सध्या git status काय करते यावर लक्ष देऊ नका.

या chapter मध्ये आपला उद्देश फक्त Git Bash समजून घेणे आणि installation verify करणे आहे.

8. Git Bash कसे Open करायचे?#

Windows Start menu open करा.

Search मध्ये:

Git Bash

असे type करा.

Git Bash application दिसल्यावर ते open करा.

तुमच्यासमोर terminal window दिसेल.

त्यात cursor जवळ command type करता येईल.

पहिल्यांदा terminal पाहिल्यावर ते complicated वाटू शकते.

पण आत्ता आपल्याला फक्त एकच command run करायची आहे.

9. Checking Git Installation#

Git installation successfully झाली आहे का हे check करण्यासाठी Git Bash मध्ये ही command लिहा:

git --version

नंतर Enter दाबा.

Command समजून घेऊया#

या command मध्ये दोन भाग आहेत.

git

याचा अर्थ आपण Git program ला command देत आहोत.

--version

याचा अर्थ:

तुझी installed version मला दाखव.

म्हणून:

git --version

याचा साधा अर्थ:

या computer वर उपलब्ध Git ची version दाखव.

Expected Result#

Installation योग्य असेल तर output साधारणपणे असा दिसेल:

git version 2.x.x.windows.x

Exact version number तुमच्या machine वर installed Git version नुसार वेगळा असू शकतो.

महत्त्वाचे version number कोणता आहे हे नाही.

महत्त्वाचे म्हणजे:

• git command ओळखली गेली
• Git ने response दिला
• installed version दिसली

याचा अर्थ Git command successfully execute झाली.

10. खरंच काय झाले?#

जेव्हा तुम्ही:

git --version

run केले, तेव्हा Git Bash ने git program शोधण्याचा प्रयत्न केला.

Git व्यवस्थित install असेल तर system ला Git executable सापडते.

Git program सुरू होते.

--version option पाहून Git आपली version print करते.

म्हणून version दिसणे हा आपल्या installation चा simple verification test आहे.

11. Git Bash आणि Git एकच आहेत का?#

नाही.

हा beginner साठी खूप महत्त्वाचा फरक आहे.

Git हे version control software आहे.

Git Bash हे Windows वर Git commands run करण्यासाठी वापरता येणारे command-line environment आहे.

सोप्या पद्धतीने:

Git म्हणजे actual tool.

Git Bash म्हणजे त्या tool सोबत command line वर काम करण्यासाठी उपयोगी environment.

12. Git Bash मधूनच Git वापरावे लागते का?#

Git Bash beginner साठी convenient आहे आणि या course मध्ये commands शिकताना ते उपयोगी पडेल.

पण Git फक्त Git Bash पुरते मर्यादित नाही.

योग्य installation असल्यास Git commands इतर compatible terminals आणि development tools मधूनही वापरता येऊ शकतात.

आत्ता मात्र आपण learning consistent ठेवण्यासाठी Git Bash वापरू शकतो.

13. Installation Verify करण्याची छोटी Mental Model#

ही chain लक्षात ठेवा:

Flow असा आहे:

1. तुम्ही git --version command देता.
2. system Git program शोधते.
3. Git program सुरू होते.
4. Git installed version दाखवते.

जर शेवटी version दिसली, तर आपल्याला basic confirmation मिळते की installation usable आहे.

14. जर git --version काम केले नाही तर?#

घाबरण्याची गरज नाही.

Installation किंवा terminal environment मध्ये छोटा problem असू शकतो.

Case 1: Installation नुकतीच केली आहे#

जर installation करण्यापूर्वी terminal open असेल, तर तो terminal close करा.

नवीन Git Bash window open करा.

पुन्हा run करा:

git --version

काही environment changes नवीन terminal सुरू केल्यानंतरच योग्य प्रकारे लागू होतात.

Case 2: Git Bash सापडत नाही#

Windows Start menu मध्ये Git Bash search करा.

तरीही application सापडत नसेल तर Git installation incomplete झाली असण्याची शक्यता आहे.

Official installer पुन्हा run करून installation verify करा.

Case 3: Git Bash मध्ये command चालत नाही#

Command spelling check करा.

योग्य command:

git --version

उदाहरणार्थ git आणि --version यांच्या मध्ये space आहे.

Double hyphen -- वापरला आहे.

Case 4: Command Prompt किंवा PowerShell मध्ये Git ओळखले जात नाही#

कधी कधी Git Bash मध्ये Git काम करते पण आधीपासून open असलेल्या दुसऱ्या terminal मध्ये लगेच उपलब्ध होत नाही.

त्या terminal ला close करून पुन्हा open करा.

तरीही problem असल्यास installation मधील command-line/PATH integration योग्य झाली आहे का ते verify करण्यासाठी installer पुन्हा run करणे उपयोगी ठरू शकते.

PATH म्हणजे काय?#

या chapter साठी PATH deeply शिकण्याची गरज नाही.

आत्ता एवढे समजा:

PATH system ला command दिल्यानंतर संबंधित program कुठे शोधायचा यासाठी मदत करते.

जर Git दुसऱ्या terminal मधून सापडत नसेल, तर command availability configuration हे एक कारण असू शकते.

या installation chapter साठी एवढी understanding पुरेशी आहे.

15. Installation Successfully Complete झाली आहे हे कसे ठरवायचे?#

तुमच्या system वर खालील गोष्टी झाल्या तर basic installation successful मानू शकतो:

• Git installer successfully complete झाला
• Git Bash open होते
• git --version command run होते
• Git version output दिसते

उदाहरणार्थ:

git --version

जर Git version मिळाली, तर आता तुमचे system Git learning साठी तयार आहे.

16. Practical Developer Connection#

Real software development मध्ये Git फक्त शिकून चालत नाही.

Developer च्या machine वर Git properly available असणे आवश्यक असते.

नवीन development machine setup करताना Git install करणे हे अनेक developers च्या basic environment setup मधील एक common step असते.

कारण पुढे project source code सोबत काम करताना Git commands वारंवार वापरल्या जातात.

म्हणून installation आणि verification हे छोटे steps वाटले तरी practical development workflow साठी ते foundation आहेत.

17. Hands-On Practice#

Practice 1#

Requirement

तुमच्या Windows computer वर Git install आहे का ते verify करा.

Your Task

1. Git Bash open करा.
2. Git version check करणारी command run करा.
3. मिळालेला result observe करा.

git --version

Practice 2#

Requirement

खालील दोन terms मधला फरक समजून घ्या:

• Git
• Git Bash

Your Task

स्वतःच्या शब्दांत सांगा:

1. Git काय आहे?
2. Git Bash कशासाठी वापरतो?

18. Interview Preparation#

git --version

19. या Chapter मधून काय लक्षात ठेवायचे?#

• Git commands वापरण्यापूर्वी Git system वर install असणे आवश्यक आहे.
• Windows साठी Git official source मधून download करणे योग्य आहे.
• सामान्य Intel/AMD Windows machines साठी प्रामुख्याने x64 installer वापरला जातो.
• Installation मधील unfamiliar advanced settings विनाकारण बदलण्याची गरज नाही.
• Git Bash हे Windows वर Git commands वापरण्यासाठी मिळणारे terminal environment आहे.
• Git आणि Git Bash एकच गोष्ट नाहीत.
• Git installation verify करण्यासाठी:

git --version

ही command वापरता येते.

• Git version दिसली तर basic installation successfully working आहे.
• Installation verify झाल्यानंतर तुमचे system पुढील Git practical learning साठी तयार आहे.