1. Type Conversion म्हणजे काय?#

याचा साधा अर्थ म्हणजे एका data type मधील value दुसऱ्या data type मध्ये बदलणे.

उदाहरण:

age_text = "25"
age = int(age_text)

print(age)
print(type(age))

Expected Output:

25
<class 'int'>

इथे:

"25"

ही string आहे.

पण:

int("25")

केल्यावर Python तिचे integer value 25 मध्ये conversion करतो.

महत्त्वाचे म्हणजे:

Value दिसायला number सारखी आहे म्हणून ती actual number असेलच असे नाही. तिचा data type महत्त्वाचा असतो.

उदाहरण:

price = "500"

इथे 500 number सारखे दिसत असले तरी quotation marks मुळे ते str आहे.

2. Type Conversion ची गरज का पडते?#

Imagine तुम्ही shopping application तयार करत आहात.

एका product ची price:

price = 500

आणि discount:

discount = 50

दोन्ही numeric असल्यामुळे calculation सहज होईल.

final_price = price - discount

print(final_price)

Output:

450

पण जर price string स्वरूपात असेल:

price = "500"
discount = 50

final_price = price - discount

हे valid नाही.

कारण Python ला string मधून integer subtract करता येत नाही.

म्हणून conversion आवश्यक आहे:

price = "500"
discount = 50

final_price = int(price) - discount

print(final_price)

Output:

450

Practical rule#

Calculation करण्यापूर्वी data योग्य numeric type मध्ये आहे का ते तपासणे आवश्यक असते.

3. Python मध्ये Type Conversion चे प्रकार#

Python मध्ये आपण या chapter मध्ये दोन मुख्य प्रकार समजणार आहोत:

Type Conversion
│
├── Implicit Conversion
│      Python automatically performs conversion
│
└── Explicit Conversion
       Programmer explicitly requests conversion

दोन्हींचा उद्देश data types compatible करणे असला तरी conversion कोण करतो यामध्ये मुख्य फरक आहे.

4. Implicit Conversion#

म्हणजे काही परिस्थितीत programmer ने conversion function explicitly call केलेले नसतानाही Python आवश्यक conversion automatically करतो.

Suppose:

quantity = 4
price = 99.5

total = quantity * price

print(total)
print(type(total))

Expected Output:

398.0
<class 'float'>

इथे:

quantity

हा int आहे.

price

हा float आहे.

Calculation:

int × float

Python result float मध्ये देतो.

Conceptually:

4
int
   \
    → numeric operation → 398.0
   /
99.5
float

आपण manually असे लिहिले नाही:

float(quantity)

तरीही calculation compatible करण्यासाठी Python numeric operation appropriate type मध्ये handle करतो.

आणखी एक उदाहरण#

number1 = 10
number2 = 2.5

result = number1 + number2

print(result)
print(type(result))

Output:

12.5
<class 'float'>

number1 हा int आहे.

number2 हा float आहे.

Result:

12.5

हा float आहे.

Python असे का करतो?#

Now think carefully.

जर Python mixed numeric calculation मध्ये result integer ठेवला असता:

10 + 2.5

तर .5 information हरवली असती.

म्हणून appropriate numeric result preserve करण्यासाठी result float होतो.

Implicit conversion सामान्यतः compatible numeric types सोबत दिसते. Python प्रत्येक वेगळ्या data type ला automatically compatible बनवत नाही.

उदाहरण:

number = 10
text = "20"

result = number + text

Python text ला automatically integer मध्ये convert करत नाही.

म्हणून हे काम explicit conversion ने करावे लागेल.

5. Explicit Conversion#

म्हणजे programmer स्वतः Python ला सांगतो:

ही value मला दुसऱ्या type मध्ये convert करून दे.

Python मध्ये आपण commonly वापरतो:

int()
float()
str()
bool()

उदाहरण:

price_text = "750"
price = int(price_text)

print(price)

Output:

750

इथे conversion automatic नाही.

आपण explicitly:

int(price_text)

लिहिले आहे.

म्हणून हे Explicit Conversion आहे.

6. Implicit vs Explicit Conversion#

लक्षात ठेवा#

10 + 2.5

→ Implicit

float(10)

→ Explicit

7. int()#

int() compatible value ला integer मध्ये convert करते.

String to Integer#

marks_text = "85"
marks = int(marks_text)

print(marks)
print(type(marks))

Output:

85
<class 'int'>

Flow:

"85"
 str
  ↓ int()
 85
 int

हे विशेषतः तेव्हा useful असते जेव्हा number string स्वरूपात उपलब्ध असतो.

Float to Integer#

price = 99.75
whole_price = int(price)

print(whole_price)

Output:

99

इथे एक अतिशय महत्त्वाचा मुद्दा आहे.

int() float ला nearest integer ला round करत नाही. ते fractional part remove करते.

उदाहरण:

print(int(8.9))
print(int(8.1))

Output:

8
8

दोन्ही 8.

Negative number#

print(int(-8.9))

Output:

-8

यामुळे एक common misconception दूर होते.

int() म्हणजे:

rounding

नाही.

ते fractional part काढून टाकते आणि result zero च्या दिशेने truncate होतो.

Integer ते Integer#

number = 25

result = int(number)

print(result)

Output:

25

Value आधीच compatible integer असल्यामुळे result तसाच integer राहतो.

8. int() सोबत Invalid String#

हे चालते:

number = int("100")

पण हे चालत नाही:

number = int("hello")

कारण "hello" ही valid integer representation नाही.

Python error देतो:

ValueError

Example:

number = int("hello")

Typical error:

ValueError: invalid literal for int() with base 10: 'hello'

Root cause#

int() ला string मिळाली.

पण त्या string मधील content integer म्हणून interpret करता येत नाही.

9. एक महत्त्वाचा int() Trap#

Consider:

number = int("12.5")

काही beginners विचार करतात:

"12.5" → 12.5 → 12

पण int() असे automatic two-step conversion करत नाही.

"12.5" ही integer-formatted string नाही.

म्हणून:

int("12.5")

ValueError देईल.

जर तुमच्याकडे decimal numeric string असेल तर compatible conversion:

number = float("12.5")

print(number)

Output:

12.5

या chapter च्या scope मध्ये महत्त्वाचा rule:

int() ला दिलेली numeric string integer format मध्ये असावी.

10. float()#

float() compatible value ला decimal-capable floating-point number मध्ये convert करते.

Integer to Float#

quantity = 5
quantity_float = float(quantity)

print(quantity_float)
print(type(quantity_float))

Output:

5.0
<class 'float'>

Integer 5 चे float representation:

5.0

String to Float#

temperature_text = "36.5"
temperature = float(temperature_text)

print(temperature)
print(type(temperature))

Output:

36.5
<class 'float'>

Flow:

"36.5"
  str
   ↓ float()
 36.5
 float

Integer-formatted String to Float#

हे देखील valid आहे:

price = float("500")

print(price)

Output:

500.0

कारण "500" numeric value म्हणून float मध्ये represent करता येते.

11. Invalid float() Conversion#

हे valid:

float("19.95")

पण:

float("nineteen")

valid नाही.

Example:

price = float("nineteen")

Typical result:

ValueError

कारण Python ला "nineteen" हा text floating-point number म्हणून parse करता येत नाही.

12. int() vs float()#

Must Know#

Decimal string साठी float() वापरा. int() decimal-formatted string direct accept करत नाही.

13. str()#

str() एखाद्या value ला text/string representation मध्ये convert करते.

Example:

score = 95
score_text = str(score)

print(score_text)
print(type(score_text))

Output:

95
<class 'str'>

Output मध्ये 95 दिसते म्हणून ते integer आहे असे समजू नका.

type() सांगते:

<class 'str'>

14. Number आणि String एकत्र वापरण्याची समस्या#

Suppose:

age = 25

message = "Age: " + age

हे valid नाही.

कारण:

str + int

directly concatenate करता येत नाही.

Correct approach:

age = 25

message = "Age: " + str(age)

print(message)

Output:

Age: 25

Flow:

25
int
 ↓ str()
"25"
str

"Age: " + "25"
       ↓
"Age: 25"

Float to String#

price = 199.99
price_text = str(price)

print(price_text)
print(type(price_text))

Output:

199.99
<class 'str'>

Boolean to String#

status = True
status_text = str(status)

print(status_text)
print(type(status_text))

Output:

True
<class 'str'>

महत्त्वाचे:

True

boolean आहे.

पण:

"True"

string आहे.

दोन्ही visually similar वाटू शकतात, पण त्यांचे types वेगळे आहेत.

15. bool()#

bool() एखाद्या value ला तिच्या truth value नुसार True किंवा False मध्ये convert करते.

16. Numbers with bool()#

print(bool(1))
print(bool(10))
print(bool(-5))

Output:

True
True
True

Non-zero numeric values सामान्यतः:

True

होतात.

Zero:

print(bool(0))
print(bool(0.0))

Output:

False
False

Basic rule#

0      → False
0.0    → False
non-zero number → True

17. Strings with bool()#

Empty string:

print(bool(""))

Output:

False

Non-empty string:

print(bool("Python"))

Output:

True

Rule:

""          → False
"Python"    → True
"0"         → True
"False"     → True

इथे शेवटच्या दोन examples beginners साठी खूप महत्त्वाच्या आहेत.

18. bool("False") चे result True का?#

Consider:

print(bool("False"))

Output:

True

पहिल्यांदा हे चुकीचे वाटू शकते.

पण Python इथे "False" या word चा अर्थ analyze करत नाही.

तो पाहतो:

String empty आहे का?

"False" ही non-empty string आहे.

म्हणून:

bool("False")

Result:

True

हेच:

bool("0")

साठीही लागू होते.

"0" ही string आहे आणि ती empty नाही.

त्यामुळे result:

True

अत्यंत महत्त्वाचे#

bool() string मधील शब्दाचा अर्थ तपासत नाही. Empty string False; non-empty string True.

19. Conversion Function Summary#

int(value)
    ↓
Integer

float(value)
    ↓
Floating-point number

str(value)
    ↓
String

bool(value)
    ↓
True / False

Example:

value = "50"

print(int(value))
print(float(value))
print(bool(value))

Output:

50
50.0
True

आणि:

number = 50

print(str(number))

Output:

50

पण resulting type str असेल.

Practical / Real-World Application#

Scenario: Product Data Conversion#

Suppose application मध्ये product information अशी उपलब्ध आहे:

product_name = "Keyboard"
price_text = "1499.50"
quantity_text = "2"

इथे:

price_text
quantity_text

दोन्ही strings आहेत.

Calculation करण्यासाठी आपल्याला numeric types हवेत.

product_name = "Keyboard"
price_text = "1499.50"
quantity_text = "2"

price = float(price_text)
quantity = int(quantity_text)

total = price * quantity

print(product_name)
print(total)

Expected Output:

Keyboard
2999.0

Analysis#

Requirement:

Total price calculate करायची आहे.

Available data:

"1499.50" → str
"2"       → str

Needed data:

1499.50 → float
2       → int

Conversion:

"1499.50"
    ↓ float()
1499.50

"2"
 ↓ int()
2

Calculation:

1499.50 × 2 = 2999.0

Lesson#

Real applications मध्ये value कुठून आली यापेक्षा calculation करण्याच्या वेळी तिचा actual data type काय आहे हे अधिक महत्त्वाचे आहे.

Practical Example: Employee Information#

employee_id = 101
salary = 55000.50

employee_id_text = str(employee_id)
salary_text = str(salary)

print("Employee ID: " + employee_id_text)
print("Salary: " + salary_text)

Output:

Employee ID: 101
Salary: 55000.5

इथे numeric data display-oriented string तयार करण्यासाठी str() वापरला.

Practical Example: Availability Status#

stock = 5

available = bool(stock)

print(available)

Output:

True

कारण stock non-zero आहे.

जर:

stock = 0

available = bool(stock)

print(available)

Output:

False

या example मधून truth-value conversion समजते.

Common Mistakes & Misconceptions#

Mistake 1: Numeric-looking String म्हणजे Number समजणे#

Wrong understanding:

price = "500"

आणि मग:

discounted_price = price - 50

Problem#

price ही string आहे.

Correct understanding#

discounted_price = int(price) - 50

Mistake 2: Python प्रत्येक String automatically number मध्ये convert करेल#

Consider:

number = 10
text = "20"

print(number + text)

Beginner ला वाटू शकते result:

30

पण Python string "20" ला automatically integer मध्ये convert करत नाही.

Correct:

number = 10
text = "20"

print(number + int(text))

Output:

30

Mistake 3: int() म्हणजे rounding#

Wrong assumption:

int(9.9)

Result 10 येईल.

Actual result:

9

कारण int() fractional part remove करते.

print(int(9.9))
print(int(-9.9))

Output:

9
-9

Mistake 4: int("12.5") valid आहे#

Wrong:

number = int("12.5")

Problem:

"12.5" ही integer-formatted string नाही.

Better:

number = float("12.5")

Output:

12.5

Mistake 5: bool("False") म्हणजे False#

Wrong assumption:

bool("False")

Result:

False

Actual:

True

कारण "False" ही non-empty string आहे.

Mistake 6: "0" आणि 0 सारखेच आहेत#

print(bool(0))
print(bool("0"))

Output:

False
True

Why?

0

हा numeric zero आहे.

पण:

"0"

ही non-empty string आहे.

Mistake 7: Invalid Text Numeric Conversion#

Wrong:

price = float("five hundred")

Result:

ValueError

Root Cause#

Text valid numeric representation नाही.

Prevention#

Conversion करण्यापूर्वी value कोणत्या format मध्ये आहे याचा विचार करा.

Common Conversion Errors#

ValueError#

Type conversion context मध्ये याचा practical अर्थ:

Function ला string मिळू शकते, पण string मधील content required numeric format मध्ये नसते.

Example:

age = int("twenty")

Result:

ValueError

आणखी एक example:

price = int("19.99")

Result:

ValueError

TypeError#

उदाहरण:

number = int(None)

हे valid integer conversion नाही आणि TypeError येतो.

Beginner level वर मुख्य idea:

ValueError
→ value चा format conversion साठी योग्य नाही

TypeError
→ supplied value चा type operation/function साठी योग्य नाही

Conversion Decision Guide#

जेव्हा conversion करायची असेल तेव्हा स्वतःला विचारा:

मला final value कशासाठी हवी आहे?
              │
              ├── Whole-number calculation
              │       → int()
              │
              ├── Decimal calculation
              │       → float()
              │
              ├── Text representation
              │       → str()
              │
              └── Truth-value check
                      → bool()

पण function निवडणे पुरेसे नाही.

Value compatible आहे का हेही पाहावे लागते.

उदाहरण:

"25"      → int()   ✔
"25.5"    → int()   ✘
"25.5"    → float() ✔
"Python"  → float() ✘

Hands-On Practice#

Practice 1 — String to Integer#

Problem#

तुमच्याकडे:

items = "8"

आहे.

त्याला integer मध्ये convert करून त्यात 2 add करा.

Learner Task#

Expected result:

10

Hint 1#

items चा current type str आहे.

Hint 2#

int() वापरा.

Solution#

items = "8"

total = int(items) + 2

print(total)

Output:

10

Practice 2 — Price Conversion#

Problem#

price = "499.50"

या value मध्ये 100.0 add करा.

Constraint#

Value decimal स्वरूपात preserve झाली पाहिजे.

Hint#

int() योग्य conversion आहे का याचा विचार करा.

Solution#

price = "499.50"

final_price = float(price) + 100.0

print(final_price)

Output:

599.5

Practice 3 — Create Display Text#

Problem#

score = 92

यापासून:

Score: 92

असा string तयार करा.

Solution#

score = 92

message = "Score: " + str(score)

print(message)

Output:

Score: 92

Practice 4 — Predict Truth Values#

Code run करण्यापूर्वी output predict करा:

print(bool(0))
print(bool(10))
print(bool(""))
print(bool("Python"))
print(bool("False"))

Solution#

False
True
False
True
True

Reason:

• numeric zero → False
• non-zero number → True
• empty string → False
• non-empty string → True

Practice 5 — Find the Problem#

Code:

quantity = "5"
price = 100

total = quantity * price

print(total)

Question:

हा code intended numeric multiplication करतो का?

Think First#

quantity चा type कोणता आहे?

Better Solution#

quantity = "5"
price = 100

total = int(quantity) * price

print(total)

Output:

500

Important Observation#

Python मध्ये string multiplication चे वेगळे behavior असू शकते, त्यामुळे code error देतोच असे नाही; पण इथे business requirement numeric multiplication आहे. त्यामुळे correct data type वापरणे आवश्यक आहे.

Interview Preparation#

result = 10 + 2.5

number = int("25")

int("25")
int(10.8)

25
10

int(9.8)

9

float("19.5")

19.5

str(100)

"100"

"Age: " + str(25)

bool(0)

bool(10)

False

True

bool(0)

bool("0")

int("hello")

10 + "20"

10 + int("20")

Quick Revision#

Type Conversion#

Changing a value from one data type to another.

Implicit Conversion#

Python performs conversion automatically when appropriate.

10 + 2.5

Result:

12.5

Type:

float

Explicit Conversion#

Programmer requests conversion.

int("25")
float("25.5")
str(100)
bool(1)

int()#

int("20")   # 20
int(9.8)    # 9

Remember:

int("9.8")

is invalid.

float()#

float("20.5")  # 20.5
float(20)      # 20.0

str()#

str(25)

creates string representation "25".

bool()#

0              → False
0.0            → False
""             → False
non-zero       → True
non-empty str  → True

Therefore:

bool("False")

is:

True

Conversion Errors#

int("hello")

→ ValueError

int("12.5")

→ ValueError

Use conversion compatible with the actual value format.

You Should Now Be Able To#

After completing this chapter, you should independently be able to:

• explain type conversion
• distinguish implicit and explicit conversion
• predict the type produced by mixed int and float arithmetic
• convert integer-formatted strings using int()
• convert decimal-formatted strings using float()
• convert numeric values to strings using str()
• reason about bool() results for numbers and strings
• explain why bool("False") returns True
• identify invalid numeric conversions
• distinguish a numeric-looking string from an actual number
• recognize common ValueError situations
• select an appropriate conversion function for a simple requirement

Final Challenge#

Scenario#

एका simple billing system मध्ये खालील values मिळाल्या आहेत:

product = "Mouse"
price = "799.50"
quantity = "2"
discount = 100

Requirement:

1. price decimal number मध्ये convert करा.
2. quantity integer मध्ये convert करा.
3. price * quantity calculate करा.
4. त्यातून discount subtract करा.
5. Final message तयार करा:

Mouse final price: 1499.0

Constraints#

• Original values unnecessarily बदलू नका.
• Appropriate conversion functions वापरा.
• Calculation numeric types वर करा.
• Final output message तयार करताना required string conversion करा.

Hint 1#

price मध्ये decimal point आहे.

Hint 2#

quantity whole number आहे.

Hint 3#

Numeric calculation पूर्ण झाल्यानंतर display string तयार करा.

Solution#

product = "Mouse"
price = "799.50"
quantity = "2"
discount = 100

numeric_price = float(price)
numeric_quantity = int(quantity)

total = numeric_price * numeric_quantity
final_price = total - discount

message = product + " final price: " + str(final_price)

print(message)

Expected Output:

Mouse final price: 1499.0

Reasoning#

"799.50"
    ↓ float()
799.50

"2"
 ↓ int()
2

799.50 × 2
    ↓
1599.0

1599.0 - 100
    ↓
1499.0

1499.0
  ↓ str()
"1499.0"

हा challenge float(), int(), numeric calculation आणि str() एकत्र वापरतो.